ของแท้ดั้งเดิม มรดกโลกที่เรียกว่า เมืองพระนคร นั้นมิได้หมายถึงแค่ปราสาทนครวัด – นครธม  แต่ยังครอบคลุมถึงโบราณสถานในเขตเมืองเสียมเรียบทั้งหมด ทั้งปราสาทหิน และบารายตะวันตก นับรวมทั้งหมดมีจำนวนถึง 72 แห่ง

นครวัด (เขมร)
          นี่เป็นอีกหนึ่งอารยธรรมที่ยิ่งใหญ่ของโลกครับ เป็นอารยธรรมที่สามารถจะเปรียบเทียบได้กับกรุงโรมที่ยิ่งใหญ่เลยทีเดียวครับ อารยธรรมนี้เกิดขึ้นกลางป่าในกัมพูชา เมื่อ 1,200 ปีที่แล้วครับ มันเจริญรุ่งเรืองมายาวนานกว่า 600 ปี ก่อนที่จะล่มสลายไป และอยู่ในป่าลึกอย่างเงียบสงบ
          นครวัดเป็นมรดกล้ำค่า ที่ตกทอดมาจากพระเจ้าสุริยะวรมันที่ 2 ตั้งแต่กลางศตวรรษที่12 ครับ ปราสาทนี้สร้างขึ้นเพื่อเป็นสัญลักษณ์แห่งสรวงสวรรค์ครับ เป็นเมืองสวรรค์ตามความเชื่อของ ฮินดูครับ
          พระเจ้าสุริยะวรมันทรงตั้งตนเป็นสมมติเทพ และพระองค์ปรารถนาให้นครวัด เปรียบเสมือนสวรรค์ที่ตั้งบนโลกครับ นครวัดเป็นเหมือนศูนย์กลางที่ศักดิ์สิทธิ์ เป็นเมืองหลวงของอาณาจักรเขมร มีประชาชนอาศัยอยู่ นับล้าน ทำให้เมืองนี้เป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดในโลก
          บนสุดของปราสาท ซึ่งเป็นจุดที่สูงที่สุดและ พระปรางค์องค์นั้นเปรียบเสมือนภูเขาศักดิ์สิทธิ์ ของชาวฮินดูครับ ซึ่งถือเป็นศูนย์กลางของจักรวาลทีเดียว และยังเป็นที่ประทับของเทพเจ้าในศาสนาฮินดูด้วย ที่ด้านนอกพระปรางค์นั้น มีการตกแต่งไว้ด้วยเทวรูปหลายองค์ ส่วนภายในมี รูปปั้นของพระนารายณ์ และร่างของกษัตริย์ อาจจะอยู่ภายในนี้ด้วยเหมือนกันครับ และพระปรางค์นี้สร้างขึ้นเพื่อให้วิญญาณของกษัตริย์ ได้ไปสู่สรวงสวรรค์หลังจากสิ้นพระชนต์ไปแล้วครับ
          พระปรางค์สูงเสียดฟ้า ลานกว้างทางเดินและตัวปราสาทของนครวัด ทั้งหมดสร้างขึ้นเพื่อถวายแด่พระนารายณ์ครับ พระนารายณ์เป็นผู้ปกปักรักษา จักรวาล เรื่องราวของพระองค์ผ่านการบอกเล่าทางการแกะสลักบนฝาผนังนี่ครับ ด้านขวาเป็นรูปเทวดา ส่วนด้านซ้ายเป็นภาพอสูรครับ ต่างฝ่ายต่างช่วยกันออกแรกดึง พญานาคตัวใหญ่ และนี่ก็เป็นพญานาคที่กำลังออกแรงอยู่ ทั้งสองฝ่ายช่วยกันกวนกระแสสมุทร โดยใช้พญานาคเป็นเครื่องมือครับ เพื่อจะผลิตน้ำอมฤทธิ์ และสิ่งมหัศจรรย์ 7 อย่าง ส่วนผู้ที่ทำหน้าที่เป็นองค์ประธาน อยู่ตรงกลางก็คือ พระนารายณ์ หรือพระวิษณุ  และจุดนี้จะเห็นการทำสงครามเพื่อชิงความเป็นอมตะด้วย ในที่สุดเหล่าเทวดาก็ชนะครับ และเป็นอมตะ นี่เป็นการเปรียบเทียบระหว่างความดีกับความชั่วครับ เทวดากับอสูร เหมือนกับสงครามที่ไม่มีวันที่จะสิ้นสุดของเหล่ามนุษย์นั่นเองครับ บริเวณนี้เป็นภาพงานสลักของนางอัปสร เทพธิดาแห่งสวรรค์ ซึ่งทำหน้าที่เป็นทาสรับใช้ เทพเจ้าและกษัตริย์ครับ สวยงามมากครับ พวกนางล้วนงดงามและเปล่งประกายอย่างประหลาด
          ทุกพื้นที่นั้นล้วนมีความหมายแอบแฝงครับ นครวัดเปรียบเสมือนตัวแทนโลก และจักรวาล เป็นศูนย์กลางแห่งความยิ่งใหญ่ครับ เหมือนกับเป็นอีกโลกหนึ่งที่อยู่ในโลกของเราอีกที ดินแดนนี้ถูกโอบล้อมด้วยคูเมือง ซึ่งเป็นตัวแทนของมหาสมุทรครับ และภายในนี้ก็เป็นสิ่งที่เป็นตัวแทนของสวรรค์และนรกด้วย

นครธม
          นครธม มหานครแห่งปราสาท แห่งเมืองเสียมเรียบ สร้างสมัย พระเจ้าชัยวรมันที่ 7 (พ.ศ. 1724-1762) นับเป็นกษัตริย์ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดแห่งอาณาจักร “พระนคร” (พ.ศ.1333-1974) และถือเป็นมหาบุรุษที่คนเขมรนับจากอดีตถึงปัจจุบันให้ความเคารพยกย่องมากที่สุด
          อดีตอันยิ่งใหญ่ของพระเจ้าพระเจ้าชัยวรมันที่ 7นั้นมีมากมายหลายด้าน ไม่ว่าจะเป็นด้านการรบ การปกครอง การพัฒนาประเทศ แต่สิ่งที่ชาวโลกยกย่องเป็นพิเศษเกี่ยวกับความยิ่งใหญ่และความน่าทึ่งของกษัตริย์องค์นี้ก็คือ การสร้าง “นครธม” หรือ “Angkor Thom” (ธมแปลว่าใหญ่) เมืองหลวงแห่งอาณาจักรพระนคร ซึ่งถือว่าเป็นยุครุ่งเรืองสูงสุดของอาณาจักรขอม เพราะหลังจากหมดยุคพระเจ้าชัยวรมันที่ 7อาณาจักรพระนครก็เสื่อมลงตามลำดับ
          การเดินทางเข้าสู่นครธมนั้น อย่าละเลยการหยุดดูรวมถึงหยุดถ่ายรูปกับสะพานหินที่ทอดยาว ผ่านคูน้ำเข้าสู่กำแพงและซุ้มประตูเมืองนครธม ที่บนราวสะพานทั้ง 2 ฝั่ง สร้างเป็นเรื่องราวของการกวนเกษียรสมุทรระหว่างเทวดากับอสูร ซึ่งทั้ง 2 ฝ่ายต่างก็ดึงยุคนาคกันข้างละ 54 องค์และตน ส่วนจะดูว่าฝั่งไหนเป็นเทวดาหรือฝั่งไหนเป็นอสูร ก็ดูง่ายที่หน้าตา ฝั่งไหนหน้าตายิ้มแย้มก็คือเทวดา ส่วนฝั่งไหนหน้าตาดูดันบึ้งตึงก็เป็นอสูร

บันทายศรี
          ปราสาทบันทายศรี เป็นปราสาทหินที่ถือได้ว่างดงามที่สุดในประเทศกัมพูชา มีความกลมกลืนอย่างสมบูรณ์ และเป็นปราสาทแห่งเดียวที่สร้างเสร็จแล้วกว่า 1000 ปี แต่ลวดลายก็ยังมีความคมชัด เหมือนกับสร้างเสร็จใหม่ ๆ ปราสาทบันทายศรีหรือเรียกตามสำเนียงเขมรว่า บันเตียไสร หมายถึง ปราสาทสตรีหรือป้อมสตรี อยู่ห่างจากตัวเมืองเสียมเรียบไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือประมาณ 30 กิโลเมตร ใกล้กับแม่น้ำเสียมเรียบในบริเวณที่เรียกว่า อิศวรปุระ หรือเมืองของพระอิศวร
          ปราสาทแห่งนี้สร้างอุทิศถวายพระอิศวรภายใต้พระนามว่า ตรีภูวนมเหศวร หรือ ผู้เป็นใหญ่แห่งโลกทั้งสาม ปราสาทมีขนาดเล็ก สร้างด้วยหินทรายสีชมพูซึ่งหายาก สร้างขึ้นเมื่อ เดือนเมษายน - พฤษภาคม พ.ศ. 1510 โดยพราหมณ์ชื่อ ยัชญวราหะ ในตอนปลายของสมัยพระเจ้าราเชนทรวรมันที่ 2 (หรือพระเจ้า ชัยวรมันที่ 4 พ.ศ. 1487 - 1511) และเสร็จในสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 5 (พ.ศ. 1511-1554)           ซุ้มประตูทางเข้า จำหลักภาพพระอินทร์ทรงช้างเอราวัณลวดลายมีความละเอียดสวยงามมาก
          ซุ้มทางซ้ายมือ จำหลักภาพพระอิศวรทรงโค มีพระอุมาเทวีประทับด้านซ้าย
          ซุ้มทางขวามือ มีรูปพระนารายณ์อวตารเป็นนรสิงห์
          ผ่านประตูเข้าไปจะเห็นปราสาทองค์แรก สร้างอยู่เหนือฐานเดียวกันซึ่งสูง 90 เซนติเมตร ขนาบด้วยบรรณาลัย ซึ่งเป็นที่เก็บรักษาตำราหรือวัตถุที่ใช้ในพิธีเคารพบูชา มีประตูเข้าทางทิศตะวันออกและทิศตะวันตก ซุ้มประตูหรือโคปุระนี้ ประดิษฐานปฏิมากรรมด้วยลวดลายที่งามวิจิตรอ่อนช้อย ลวดลายประดับที่ปราสาทบันทายศรี สลักเสลาอย่างวิจิตรบรรจง ไม่ว่าจะเป็นเทพธิดาหรือนางอัปสรา ก็เต็มไปด้วยความสง่างามและมีชีวิตจิตใจ